Kinderspelen

21 mei 2021

   

Buitenspelen is iets wat we sinds mensenheugenis kennen. Vele spelen, die op ambachtelijke tegels worden aangetroffen, kwamen zelfs al in het oude Griekenland voor. Dit weten we door middel van vondsten, denk maar aan natuurstenen knikkers en bronzen Bikkels, terra cotta tollen uit Thebe Griekenland en poppen met beweegbare armen uit de Griekse en Romeinse tijd. Gevolgd door een periode waarin minder werd gevonden, waarschijnlijk door minder goed behouden materialen, zoals houten tollen en dergelijke die vatbaar zijn voor houtworm.
Later zijn er ook houtsnedes gevonden met kinderspelen zoals die van Jean (2de ) Leclerc ca 1580, gevolgd door prenten gemaakt doormiddel van kopergravures. Deze laatste bevatten vaak niet alleen een plaatje maar ook een bijgevoegde lerende tekst.
Een leuk gegeven is dat rond de 16e en 17e eeuw de afbeeldingen vooral een educatieve functie hadden (naast hun decoratieve meerwaarde) en om die reden werden ze altijd onderin in de lambrisering geplaatst zodat het kind het ook goed kon zien!
Kenmerkend voor deze tijd is dat het kind als een mini- volwassene werd gezien en spelen als een nutteloze bezigheid werd beschouwd. Dit is ook terug te zien in de beschilderingen, de kinderen dragen vaak de kleding alsof het een volwassene betreft en zijn daarom soms moeilijk op leeftijd te schatten, dit is te zien aan bijvoorbeeld hoge hoedjes.

Het educatieve doel was vooral het uitleggen van de levensstadia van de mens “trappen des ouderdoms” en maakten vaak een onderdeel uit van een groter geheel, zoals dagelijkse voorstellingen.In de laatste kwart van de 19e eeuw zijn er verscheidene nieuwe tegelseries ontwikkeld speciaal voor de kinderspelen, waaronder prachtige ontwerpen van Van Hulst uit HarlingenTot 1900 zijn de kinderspelen vrijwel altijd in blauw afgebeeld. Er zijn echter ook variaties bekend met paarse trek of geheel in mangaan. Pas in de 20ste eeuw deed de polychrome (veelkleurig) echt zijn intrede, binnen het thema van de kinderspel- tegels.

De tegels werden vaak op de standaard maat van 13×13 gemaakt, maar er zijn ook kleinere tegels bekend. Als hoekjes werden ossenkopjes tot halverwege de 17e eeuw gebruikt en later vervangen of geheel weggelaten door een spinnenkopje. Soms werden de spelende kinderen geplaatst in een cirkel, wat het geheel mooi omlijsten. Op bijgevoegde afbeeldingen van authentieke tegeltjes worden deze kinderspelen, mooi weer gegeven zoals: touwtje springen, hinkelen, koten, tollen, stokpaardje, vliegeren, de wip, hoepelen en nog veel meer!